Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ve Hurda Sektörü: Yeşil Dönüşümde Yeni Oyun Planı

Dünya ekonomisi artık sadece kâr odaklı değil, “karbon odaklı” bir döneme evriliyor. Avrupa Birliği’nin (AB) iklim hedefleri doğrultusunda hayata geçirdiği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), ticaretin sadece gümrük kurallarını değil, sanayinin hammadde alışkanlıklarını da kökten değiştiriyor. Peki, Türkiye’nin en dinamik alanlarından biri olan hurda sektörü bu yeni düzende nerede duruyor?

SKDM Nedir? Sektörü Neler Bekliyor?

Kısa adıyla CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) olarak bilinen bu düzenleme, AB’ye ihraç edilen demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre gibi ürünlerin üretimi sırasında salınan karbonun vergilendirilmesi anlamına geliyor. 2023 yılında başlayan raporlama dönemi, 1 Ocak 2026 itibarıyla yerini mali yükümlülüklere bırakacak. Yani artık sınırda sadece gümrük vergisi değil, bir nevi “kirletme vergisi” ödenecek.

Burada kilit nokta şu: Karbon emisyonunu düşüremeyen üretici, Avrupa pazarında rekabetçiliğini kaybedecek. İşte tam bu noktada hurda metal, sanayicinin can simidi haline geliyor.

Hurda Metal: Sanayinin “Yeni Altını”

Geleneksel yöntemlerle, yani demir cevheri kullanarak yapılan çelik üretimi devasa bir karbon ayak izi bırakıyor. Ancak üretim sürecine hurda metal dahil edildiğinde karbon salımı %70 ile %90 arasında azalıyor. SKDM ile birlikte:

• Talep Patlaması: Yeşil çelik (green steel) üretmek isteyen dev tesisler, cevher yerine kaliteli hurdaya yönelecek.
• Stratejik Değer: Hurda artık sadece “atık” değil, karbon vergisinden kaçış biletidir. Bu da hurda fiyatlarının ve hammadde değerinin uzun vadede artması anlamına geliyor.
• Sektörel Dönüşüm: Geri dönüşüm firmaları, artık sadece lojistik değil, aynı zamanda emisyon verisi sağlayan birer teknoloji ortağına dönüşmek zorunda.
• Sadece Toplamak Yetmiyor: Şeffaflık ve Veri Dönemi

SKDM süreciyle birlikte hurda tedarikçilerinden beklenenler de değişiyor. İhracatçı firmalar, kullandıkları hammaddenin “nereden geldiğini” ve “toplanırken ne kadar enerji harcandığını” bilmek isteyecek. Bu durum, hurda yönetiminde dijitalleşmeyi ve şeffaf takip sistemlerini zorunlu kılıyor. Yeşil lojistik ve tesislerde yenilenebilir enerji kullanımı, bir tercih değil, satış yapabilmek için ön şart haline gelecek.

Sonuç: Yarının Kazananı Kim Olacak?

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, hurda ve geri dönüşüm sektörünü küresel ekonominin merkezine taşıyor. Bu sürece erken uyum sağlayan, karbon ayak izini ölçebilen ve kaliteli hammadde tedarik eden firmalar, sadece yerel değil uluslararası pazarda da oyun kurucu olacak. Unutmayın; geleceğin ekonomisinde en değerli maden, yerin altındaki değil, geri dönüştürülmeyi bekleyen hurdadır.

Sıkça Sorulan Sorular

SKDM (CBAM) nedir?

AB’nin Yeşil Mutabakat kapsamında hayata geçirdiği, ithal ürünlerin karbon yoğunluğuna göre sınırda vergilendirilmesini öngören bir düzenlemedir.

SKDM hurda fiyatlarını etkiler mi?

Evet, karbon emisyonunu düşürmek isteyen çelik ve alüminyum üreticilerinin hurdaya olan talebi artacağı için hurdanın stratejik değeri ve fiyatı üzerinde yukarı yönlü bir etki beklenmektedir.

SKDM ne zaman yürürlüğe girecek?

Mekanizmanın raporlama süreci başlamış olup, mali yükümlülükler ve karbon vergisi ödemeleri 1 Ocak 2026’dan itibaren başlayacaktır.

Hurda kullanımı karbon ayak izini nasıl düşürür?

Geri dönüştürülmüş metal kullanımı, birincil üretim (madenden üretim) süreçlerine göre çok daha az enerji gerektirir ve karbon salımını %90’a varan oranlarda azaltır.